Πρώτες μορφές αθλητισμού ανιχνεύονται στους ανατολικούς λαούς. Στην Αίγυπτο κατά την τρίτη χιλιετία π.Χ. και περισσότερο στη δεύτερη, ήταν γνωστά πολλά αθλητικά παιχνίδια. Όλα αυτά όμως, όπως και τα ανάλογα παιχνίδια στην Ανατολή, δεν έχουν τίποτα ουσιαστικά κοινό με τους Ελληνικούς αγώνες, πέρα από την φυσική διάθεση για άσκηση ενός γερού νεανικού σώματος. Μοναδικός στόχος αυτών των επιδείξεων ήταν η διασκέδαση του κοινού και όχι η εξυπηρέτηση κάποιου ιδανικού, ανάλογου με την μεταγενέστερη ολυμπιακή ιδέα.
Η Κρήτη βρίσκεται στο μεταίχμιο, ανάμεσα στους Ανατολικούς λαούς από τη μια πλευρά, και στην Μυκηναϊκή Ελλάδα από την άλλη. Στην Κρήτη λοιπόν συναντάμε τις πρώτες ενδείξεις τού μετέπειτα αθλητικού πνεύματος. Εκεί τα παιχνίδια που ξέρουμε από την Αίγυπτο και την Ανατολή εξελίσσονται αργά σε αθλήματα με κανόνες, που εκτός από την επίδειξη δεξιότητας σχετίζονται και με θρησκευτικές εκδηλώσεις. Με την πάροδο του χρόνου οι άνθρωποι εκπολιτίζονταν και έτσι έφθασε το τέλος του ενστικτώδους, τού «φυσικού αθλητή».
Βλέπουμε ότι η αντίληψη πώς τα αγωνίσματα και τα παιχνίδια είναι ελληνική επινόηση, δεν είναι αλήθεια, γιατί η κίνηση υπαγορεύεται από την ίδια την φύση. Όμως οι αγώνες είναι θεσμός ελληνικός, είναι δημιούργημα του ελληνικού πνεύματος. Και αυτό γιατί οι Έλληνες παρέλαβαν τους αγώνες, τους έδωσαν μορφή μεγάλων γιορτών, τους αγάπησαν, τους θεοποίησαν, τους καθιέρωσαν σαν γεγονότα ανθρωπιστικά, ηθικά, κοινωνικά, θρησκευτικά, πολιτικά, ψυχολογικά, παιδαγωγικά. Πρώτοι στον κόσμο έδειξαν ότι ο καλοπροαίρετος αγώνας, συμβάλλει στην πρόοδο του πολιτισμού. Από την μεγάλη εκείνη ιστορική στιγμή, ο άνθρωπος έπαψε να είναι μια αφανής μονάδα, αλλά μια ελεύθερη οντότητα, μέλος ενός πολιτικού και κοινωνικού συνόλου.
Ο αθλητισμός στην αρχαία Ελλάδα εντασσόταν μέσα στο σύνολο της κοινωνικής ζωής του ανθρώπου και αποτελούσε ένα άρρηκτο κομμάτι της παιδείας του. Η ελληνική έννοια της παιδείας, είχε περιεχόμενο εξαιρετικά βαθύ, σήμαινε την καλλιέργεια του ακέραιου ανθρώπου, αυτού που δεν χωρίζεται το σώμα από το πνεύμα.
Η καλλιέργεια του αθλητικού πνεύματος στην αρχαία Ελλάδα βασίστηκε στις ίδιες εκείνες πνευματικές βάσεις, όπου βασίζονται και οι υπόλοιπες πολιτιστικές αξίες του ελληνικού πολιτισμού. Και πρώτη ανάμεσα σε αυτές στεκόταν η απελευθέρωση του ανθρώπου από την δεσποτεία κάθε μορφής. Η θρησκευτική πίστη των Ελλήνων δεν τους στερούσε την ανθρώπινη ελευθερία και επομένως δεν τους απαλλάσσει από την ανθρώπινη ευθύνη. Η κοινωνική πειθαρχία και η υπαγωγή στους νόμους της πολιτείας αποτελούσε υποχρέωση ελεύθερων και υπευθύνων πολιτών. Ο Νόμος για τον αρχαίο Έλληνα δέσμευε και τους θεούς και τους ανθρώπους, και τους άρχοντες και τους αρχόμενους. Για να κατορθώσει ο άνθρωπος να ζήσει με μια τέτοια υπεύθυνη ελευθερία, είχε ανάγκη να πιστεύει στον εαυτό του, δηλαδή στο σώμα και το πνεύμα του, στην υπέρτατη αξία της ανθρώπινης ζωής. Η ορατή εικόνα της θεότητας ήταν ο ίδιος ο άνθρωπος, αφού και οι θεοί των Ελλήνων είχαν όλα τα χαρακτηριστικά του ανθρώπου στην ιδεατή μορφή τους. Η σωματική τελειότητα, τό καλόν, αποτελούσε για τον Έλληνα ομοίωση προς τον θεό.
Το παραπάνω κείμενο είναι απόσπασμα από το βιβλίο μου Pankration in Ancient Greece.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου