Τρίτη 13 Μαΐου 2025

ΝΕΝΙΚΗΚΑΜΕΝ: η ταινία με Έλληνες ηθοποιούς για την μάχη του Μαραθώνα στην οποία θα μιλάνε αρχαία ελληνικά

Κάτι πολύ ενδιαφέρον "κινείται".

Βγαίνει ταινία με Έλληνες ηθοποιούς για την μάχη του Μαραθώνα στην οποία θα μιλάνε αρχαία ελληνικά. 

Συγχαρητήρια στον Γιάννη Σταυρόλαιμο,  σκηνοθέτη της ταινίας. 

Συμμετέχουν:

Ανθυμος Αννανιάδης - Φειδιππίδης 

Μαρία Αλιφέρη - Πύθια 

Λευτέρης Τσάτσης - Ιππίας ο τύραννος 

Έλεν Πιέρ Τιμαρέτι - σύζυγος του Φειδιππίδη 

Θόδωρος Θεοδωρίδης - νεαρός Αισχύλος 

Κωστής Σαββιδάκης - Αθηναίος Άρχων Διοκλής 

Μανώλης Σπύρου - Εχετλαίος 

Πάνος Κρανιδιώτης - Επίζελος 

Δημήτρης Καμπόλης - Λαοκράτης 

Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος - Δαρείος ο Μέγας

Διαμορφώνεται με αργούς ρυθμούς, αλλά διαμορφώνεται η ιδέα για την σύσταση ενός ελληνικού Χόλιγουντ, με βάση την ελληνική ιστορία. 

Καθήκον κάθε Έλληνα η στήριξη αυτού του οράματος.







Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 2025

Πριν την προπόνηση

Μόλις έφθανε ο αθλητής στην παλαίστρα και πριν ακόμη αρχίσει την προπόνησή του (ή τους αγώνες πριν αγωνισθεί), έπρεπε να πλυθεί με καθαρό νερό και να καθαριστεί και να σκουπιστεί με ένα σφουγγάρι.

Εάν η παλαίστρα δεν διέθετε τρεχούμενο νερό ο αθλητής πλενόταν με μια ειδική λεκάνη, που καλείτο Λήκυθος ή Λάκυθος  (την ίδια ονομασία είχαν και ορισμένα δοχεία ελαίου). 

Η επάλειψη με το λάδι φαίνεται ότι δεν ήταν γνωστή στα ομηρικά χρόνια, γιατί  ο Όμηρος δεν την αναφέρει πουθενά. Οι αρχαιολόγοι υποστηρίζουν ότι η επάλειψη αυτή του σώματος των αθλητών, είχε γενικευθεί τον 7ο π.Χ. αιώνα, όχι μόνο για την άσκηση ή για τον αγώνα της πάλης αλλά γενικά για την υγεία των αθλητών. 

Ακολουθούσε η εντριβή του σώματος. Σήμερα το λέμε μασάζ.

Ο Ιπποκράτης ξεχώριζε την εντριβή γενικά σε δύο κατηγορίες: σε σκληρή και σε μαλακιά ή ελαφριά. Αναφέρεται όμως και μία τρίτη, η σύμμετρη. Έλεγε ότι κάθε είδος έχει διαφορετικό αποτέλεσμα. 

Ο ιατρός Γαληνός που είχε μελετήσει ειδικά όχι μόνο τον τρόπο που γινόταν η εντριβή, αλλά και την ποσότητα του λαδιού που έπρεπε να βάζει ο αλείπτης κατά την τριβή. Έλεγε πως το τρίψιμο με λίγο λάδι είναι διαφορετικό από το τρίψιμο με πολύ. Όπως διαφορετικό είναι επίσης το τρίψιμο με συμμετρική ποσότητα λαδιού.

Ο Γαληνός συμβούλευε επίσης να γίνεται μια μέση εντριβή πριν από την προπόνηση, ένα μπάνιο ή ντους μετά τη λήξη των ασκήσεων. Για να περιποιηθεί δε ο αλείπτης έναν αθλητή που είχε κρυολογήσει, έπρεπε να του κάνει σκληρή εντριβή.

Σε ένα άλλο κεφάλαιο του έργου του «Υγιεινή», ο Γαληνός υποστηρίζει ότι η πίεση που ασκείται κατά το τρίψιμο πρέπει να αυξάνει προοδευτικά, μέχρις ότου η σάρκα πιεσθεί εντελώς, χωρίς όμως να σπάσει. Αυτή η εντριβή πρέπει να γίνεται από τα άκρα προς την καρδιά. 

Η εντριβή αυτή των αθλητών γινόταν συνήθως από πεπειραμένους στο είδος αυτό, τους καλούμενους «αλείπτες», κάποτε όμως γινόταν και από τους ίδιους τους αθλητές.

Η εντριβή που γινόταν πριν από την άσκηση λεγόταν «προπαρασκευαστική» και αυτή που γινόταν μετά την άσκηση λεγόταν «αποθεραπευτική» ή «αποθεραπεία». Οι αθλητές έκαναν και άλλη εντριβή με λάδι, το βράδυ πριν να κοιμηθούν. 

Οι εντριβές έπρεπε να γίνονται διαφορετικά κάθε φορά, για να έχουν καλύτερα αποτελέσματα. Εκείνες που γίνονταν το βράδυ και τις οποίες αποκαλούσανε «εσπερινές» γίνονταν πάντα μαλακά και πάντα με τον ίδιο τρόπο. 

Οι επαλείψεις και οι εντριβές των αθλητών γίνονταν πάντα με λάδι. Το λάδι που χρησιμοποιούσαν τον παλιό καιρό ήταν από αγριελιές, αργότερα όμως χρησιμοποιούσαν το κοινό μαγειρικό λάδι, ή έκαναν πρόσμιξη των δύο ειδών.

Κατά την γνώμη πολλών συγγραφέων, το καλύτερο τρίψιμο γίνεται με ανάμειξη ή πρόσμιξη άγριου και μαγειρικού λαδιού. Ο Φιλόστρατος δεν συμφωνεί με την χρήση στην εντριβή ήμερου λαδιού. Λέει τον παλιό καιρό οι αθλητές τριβόντουσαν με άφθονο φυσικό λάδι και δεν αρρώσταιναν ποτέ στις ασκήσεις τους και τα γηρατειά τους έπιαναν σε πολύ μεγάλη ηλικία.

Μετά την επάλειψη με λάδι και την εντριβή, οι αθλητές πήγαιναν μέσα στην ειδική αίθουσα που λεγόταν «κονιστήριο». Την αίθουσα αυτή διέθεταν σχεδόν όλες οι παλαίστρες και πασπάλιζαν το λαδωμένο σώμα τους με ένα είδος λεπτής άμμου ή σκόνης η οποία κολλούσε στο δέρμα και έτσι σχηματιζόταν ένα πολύ λεπτό στρώμα "πηλού".

Το πασπάλισμα αυτό γινόταν συνήθως από τους ίδιους τους νέους ή και από τους αλείπτες.

Η λεπτή αυτή άμμος φυλαγόταν σε ειδικά καλάθια που τα αποκαλούσαν «σπυρίδες» ή «σφυρίδες».

Οι αλείπτες και οι γυμναστές βεβαίωναν ότι το πασπάλισμα αυτό με τη σκόνη έκλεινε τους πόρους του δέρματος, σταματούσε τον υπερβολικό ιδρώτα και διατηρούσε το κορμί φρέσκο.

Μπορεί το πασπάλισμα αυτό να καθιερώθηκε αρχικά για να μη γλιστράνε πολύ τα σώματα των παλαιστών και να γίνονται πιο εύκολες οι λαβές κατά τον αγώνα. Το γεγονός όμως είναι ότι η επάλειψη του σώματος με λάδι και το πασπάλισμα με σκόνη γενικεύθηκε και γινόταν ακόμη και στους αθλητές των ελαφρών αγωνισμάτων.

Μετά από όλα αυτά, ήσαν έτοιμοι να μπουν στην παλαίστρα.












Πέμπτη 20 Φεβρουαρίου 2025

Καταβλητικά αγωνίσματα

Από τα τρία μαχητικά αγωνίσματα της αρχαίας Ελλάδας, το παγκράτιο, την πυγμή και την πάλη, τα δύο πρώτα είχαν και τον χαρακτηρισμό «καταβλητικά». Τον ίδιο χαρακτηρισμό είχε και η πάλη αλλά μόνο ως προς τον αγώνα εδάφους, την αλίνδυση. Ήταν σαν αυτό που ονομάζουμε σήμερα πάλη υποταγής.

Στα καταβλητικά αγωνίσματα, για να τελειώσει ένας αγώνας, έπρεπε ο ένας από τους δύο μαχητές, ή να εγκαταλείψει ή να μην μπορεί να συνεχίσει. 

Στην πρώτη περίπτωση αυτό πρακτικά σήμαινε ότι θα δεχόταν την ήττα και θα το δήλωνε "απαγορεύοντας". Θα σήκωνε το χέρι με το ένα ή τα δύο δάκτυλα τεντωμένα. Στην περίπτωση αυτή ο αγώνας σταματούσε αμέσως. Η παραδοχή της ήττας θα μπορούσε να οφειλόταν στην υπερβολική κόπωση ή σε τραυματισμούς.  

Στην δεύτερη περίπτωση δεν υπήρχε καμία δήλωση, ο μαχητής δεν ήταν σε θέση να συνεχίσει. Ήταν αναίσθητος ή εντελώς εξουθενωμένος ή νεκρός.

Οι Σπαρτιάτες δεν συμμετείχαν στα καταβλητικά αγωνίσματα των Πανελλήνιων αγώνων. Αυτό γιατί δεν υπήρχε σαν επιλογή σε έναν Σπαρτιάτη η επιλογή της "απαγόρευσης", της παραδοχής της ήττας.

 Δεν τους επιτρεπόταν να εγκαταλείψουν. Οι νόμοι τους έλεγαν πως έπρεπε ή να νικήσουν ή να πεθάνουν. 

Το γεγονός είναι πάντως, πως δεν ήθελαν να δείξουν αδυναμία μπροστά στους άλλους Έλληνες, γιατί οι Σπαρτιάτες οργάνωναν στην Σπάρτη αγώνες και πυγμαχίας και παγκρατίου.







Πέμπτη 13 Φεβρουαρίου 2025

Βασιλιάς Φίλιππος: ενημέρωση κατά σειρά σημαντικότητας

Οι αθλητικοί αγώνες στην Αρχαία Ελλάδα δεν ήσαν μόνο μια αθλητική εκδήλωση, όπως γίνεται σήμερα. Ειδικά στους μεγάλους Πανελλήνιους Αγώνες, Ολύμπια, Ίσθμια, Πύθια και Νέμεα το θρησκευτικό στοιχείο ήταν πολύ έντονο. Οι εκδηλώσεις συνέθεταν όλη την Ελληνική θέαση του κόσμου. Οι αθλητές αγωνίζονταν για να τιμήσουν τους θεούς, να γίνουν ημίθεοι. Η δόξα που κατακτούσαν ήταν ότι μεγαλύτερο μπορούσε να αγγίξει ένας θνητός. Τα Ολύμπια ήταν η μέγιστη δοκιμασία και η νίκη σε αυτά, δόξαζε για πάντα τους νικητές και την πόλη  - κράτος που ήταν πολίτες της.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Φίλιππου, του πατέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Όπως αναφέρει ο Πλούταρχος, μία μέρα επρόκειτο να ανακοινώσουν στον Φίλιππο "τρία ευτυχή γεγονότα". Η σειρά ήταν με βάση τη σπουδαιότητά τους:

  1.  Τα άλογά του νίκησαν στην Ολυμπία (το άρμα του)
  2.  Ο Στρατηγός του Παρμενίων πέτυχε μια σημαντική νίκη 
  3.  Η σύζυγός του γέννησε τον διάδοχο που περίμενε με ανυπομονησία, τον Μέγα Αλέξανδρο




Δευτέρα 10 Φεβρουαρίου 2025

Πάθος για τη νίκη

Από τους προϊστορικούς χρόνους οι Έλληνες αγαπούσαν την διάκριση και προσπαθούσαν να πρωτεύουν. Καθένας φιλοδοξούσε να γίνει καλύτερος και να ξεπεράσει τους άλλους με τις ικανότητές του. Η άποψη σύμφωνα με την οποία κάθε άνθρωπος πρέπει να αγωνίζεται και να παλεύει για να ξεχωρίσει από τους άλλους, για να τους ξεπεράσει, εμφανίζεται σαν πεποίθηση σε όλους τους Έλληνες.

Το ευγενικό κίνητρο του να αγωνισθούν για να διακριθούν και η φιλοδοξία για την νίκη, αποτέλεσαν την βάση πολλών θεσμών των Ελληνικών Πόλεων όπως των Αθηνών, της Σπάρτης και άλλων.

Η προσωπική υπεροχή αναζητείτο από αρχαιοτάτων χρόνων και όλοι θαύμαζαν τους καλύτερους, τους εξαίρετους, τους άριστους.

Στους αθλητικούς αγώνες δεν μετρούσαν επιδόσεις, ούτε ανέφεραν ρεκόρ. Οι αγώνες διεξάγονταν για την ανάδειξη του νικητή των αγώνων, του πρώτου, του εκλεκτού.

Ο κόσμος της εποχής αυτής ρωτούσε: "ποιος είναι ο πρώτος; Ο νικητής;" 

Ποτέ δεν έκανε σύγκριση με επίδοση νικητή άλλων αγώνων. Εκτιμούσαν την νίκη και το στεφάνι της νίκης γιατί ήταν απόδειξη της ανωτερότητας.

Η νίκη των αθλητών αντανακλούσε και στην ιδιαίτερη πατρίδα τους. Οι ποιητές και οι συγγραφείς που υμνούσαν τους νικητές, δεν παρέλειπαν να αναφέρουν και να επαινέσουν την πατρίδα του αθλητή, καθώς και τον πατέρα του. Η νίκη του αθλητή στους μεγάλους αγώνες θεωρείτο και νίκη της ιδιαίτερης πατρίδας του. 

Οι τιμές που αποδίδονταν στις πόλεις είχαν ίσως σκοπό να δημιουργήσουν ένα κλίμα συναγωνισμού μεταξύ των πόλεων και να διεγείρουν το ενδιαφέρον των αρχηγών της πόλης. 

Η άμιλλα αυτή και γενικά το ιδιαίτερο ενδιαφέρον των πόλεων για την καλή εμφάνιση και τις νίκες των αθλητών τους συνέβαλε βεβαία στην διάδοση της σωματικής αγωγής και αύξησε ιδιαίτερα το ενδιαφέρον των πολιτών για την νίκη των συμπατριωτών τους. Η άσκηση έγινε συστηματική επειδή οι πόλεις χρηματοδοτούσαν τα γυμναστήρια, επέλεγαν τους πιο ικανούς προπονητές και γενικά επέβλεπαν πιο αυστηρά την συστηματική άσκηση των νέων.




Δευτέρα 27 Ιανουαρίου 2025

Νέμεα: πως ιδρύθηκαν οι αγώνες

Τα Νέμεα είναι μαζί με τα Ολύμπια, τα Πύθια και τα Ίσθμια, ένας από τους τέσσερις ιερούς αγώνες.

Την κοιλάδα διαρρέει ο ποταμός Νεμέας, ενώ τα γύρω βουνά είναι γεμάτα σπηλιές, που έδωσαν και την αφορμή για την τοποθέτηση εκεί του άθλου του Ηρακλή με το λιοντάρι, από το οποίο ο ήρωας πήρε την λεοντή που τον συνόδευε σε όλη του τη ζωή. 

Σύμφωνα με μια μεταγενέστερη εκδοχή, ο άθλος αυτός αποτέλεσε και έναν από τους ιδρυτικούς μύθους των αγώνων: ο ήρωας ίδρυσε τα Νέμεα ως ευχαριστήριο στον πατέρα του Δία, που τον βοήθησε να νικήσει το λιοντάρι

Η αρχαιότερη μυθική παράδοση για την ίδρυση των Νεμέων χρονολογείται τουλάχιστον στον 5ο π.Χ. αιώνα. Αναφορές υπάρχουν στους στίχους του Πινδάρου και του Βακχυλίδη και στην τραγωδία του Ευριπίδη Υψιπύλη. 

Σύμφωνα με αυτή, ο βασιλιάς της Νεμέας και ιερέας του Διός Λυκούργος και η γυναίκα του Ευρυδίκη απέκτησαν με πολλούς κόπους ένα γιο, τον Οφέλτη. Απευθύνθηκαν στο μαντείο των Δελφών για να μάθουν πως το παιδί τους θα γινόταν δυνατό και υγιές. Η Πυθία απάντησε πως δεν έπρεπε να ακουμπήσει στο χώμα μέχρι να μάθει να περπατά. 

Έτσι η Υψιπύλη, η τροφός του βρέφους, μία σκλάβα από τη Λήμνο,  ανέλαβε να το φροντίζει με την αυστηρή εντολή να μην το αφήσει να ακουμπήσει ποτέ στο χώμα. 

Μια μέρα όμως, καθώς η Υψιπύλη με το μωρό στην αγκαλιά περπατούσε στην εξοχή της Νεμέας, συνάντησε τους επτά βασιλείς του Άργους που πήγαιναν εναντίον της Θήβας. Αυτοί της ζήτησαν νερό και η γυναίκα για να τους δείξει την πηγή άφησε το μωρό στο έδαφος, πάνω σε φρέσκα αγριοσέληνα. Τότε ένα φίδι δάγκωσε το παιδί και προκάλεσε τον θάνατό του. 

Ένας από τους βασιλείς ήταν ο μάντης Αμφιάραος, ερμήνευσε το γεγονός ως κακό οιωνό και για τη δική τους εκστρατεία. 

Οι Αργείοι αμέσως σκότωσαν το φίδι, έθαψαν το βρέφος και ίδρυσαν προς τιμήν του τα Νέμεα. 

Αυτός ο μύθος περιέχει πολλά από τα σύμβολα που υπήρχαν στους μετέπειτα αγώνες. Είναι χαρακτηριστικό το στεφάνι των νικητών από αγριοσέληνο, τα μαύρα ενδύματα των ελλανοδικών και το ιερό άλσος με τα κυπαρίσσια που υπήρχε στο μέσον του ιερού, με δένδρα που ακόμη και σήμερα αποτελούν σύμβολο πένθους. 

Ο μύθος όμως αναδεικνύει σαφώς και το ρόλο του Άργους, αν όχι στην ίδρυση, τουλάχιστον στην ανάπτυξη της γιορτής και των αγώνων, αφού και στους δύο ιδρυτικούς μύθους οι πρωταγωνιστές, τόσο ο Ηρακλής όσο και οι Επτά επί Θήβας είναι Αργείοι. 


Το στάδιο της Νεμέας




Παρασκευή 17 Ιανουαρίου 2025

Πύθια: η ανακοίνωση έναρξης της γιορτής

Στην Αρχαία Ελλάδα και γενικά στον Ελληνικό κόσμο, υπήρχαν εκατοντάδες αγώνες κάθε χρόνο. Από αυτούς οι τέσσερις ήταν οι ιεροί. Τα Ολύμπια, τα Πύθια, τα Νέμεα και τα Ίσθμια.

Τα Πύθια είχαν μία παραπάνω σημασία αφού  τελούνταν στους Δελφούς, τον ομφαλό της γης.

Τα Πύθια διεξάγονταν στον τρίτο χρόνο της Ολυμπιάδας, τον μήνα Βουκάτιο, δηλαδή στο τέλος του καλοκαιριού (μέσα Αυγούστου – μέσα Σεπτεμβρίου). 

Η ύπαρξη του σπουδαίου μαντείου έδινε τεράστια θρησκευτική αξία στον ιερό τόπο.

Επειδή οι Δελφοί ανήκαν στην αμφικτιονία των πόλεων - κρατών της Θεσσαλίας και της Στερεάς Ελλάδας, είχαν και μεγάλη πολιτική ισχύ.   

Η γιορτή των Πυθίων συνέπιπτε με τη φθινοπωρινή σύνοδο των αμφικτιόνων, που είχαν και την ευθύνη διεξαγωγής τους. Η προετοιμασία για τη γιορτή άρχιζε έξι μήνες πριν, οπότε από τους Δελφούς αναχωρούσαν προς διαφορετικές κατευθύνσεις οι εννέα θεωροί, πολίτες των Δελφών για να ανακοινώσουν σε όλες τις ελληνικές πόλεις, την ημερομηνία έναρξης των Πυθίων, ζητώντας από τις πόλεις να στείλουν τους αθλητές τους. Οι εννέα θεωροί αναχωρούσαν προς

  1. Μικρά Ασία
  2. Κυρίως Ελλάδα
  3. Μακεδονία - Θράκη
  4. Βόρεια Αφρική
  5. Κύπρο - ακτές Συρίας - Παλαιστίνης
  6. Δυτική Ελλάδα - αποικίες Αδριατικής
  7. Νότια Ιταλία - Σικελία - Δυτική Μεσόγειο
  8. Εύξεινο Πόντο - Κριμαία
  9. Αίγυπτο

Αυτό ήταν απολύτως αναγκαίο στην αρχαιότητα, αφού δεν υπήρχε ακόμη ενιαίο ημερολόγιο και γενικά στη χρονολόγηση επικρατούσε πλήρης αταξία. 

Στις πόλεις υποδοχής, τους φιλοξενούσαν πολίτες που ονομάζονταν θεωροδόκοι, και διευκόλυναν την εκπλήρωση της αποστολής τους. 

Συγχρόνως άρχιζε και η ιερομηνία, δηλαδή η περίοδος εκεχειρίας διάρκειας ενός έτους, που δεν απέβλεπε στην προστασία του ιερού, για το οποίο φρόντιζε ο Απόλλωνας, αλλά κυρίως στην προστασία των θεωρών και των προσκυνητών, οι οποίοι έπρεπε να μετακινούνται ανεμπόδιστοι και ασφαλείς. 

Όποια πόλη δεν αποδεχόταν την ιερομηνία και εμπλεκόταν σε διαμάχες ή ληστείες, αποκλειόταν από το ιερό και κανένας πολίτης της δεν είχε το δικαίωμα να λάβει μέρος στους αγώνες ή να ζητήσει χρησμό.